Từ cấu kiện “nhỏ” đến vai trò quyết định tuổi thọ công trình
Khi nhắc đến các cây cầu lớn, dư luận thường quan tâm đến trụ tháp, dây văng hay kết cấu nhịp, trong khi một cấu kiện có kích thước khá khiêm tốn nhưng lại giữ vai trò đặc biệt quan trọng là hệ thống gối cầu. Theo ông Lê Anh Tuân – Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Cơ khí Thiết bị giao thông BRC, gối cầu là bộ phận truyền toàn bộ tải trọng từ kết cấu nhịp xuống mố, trụ cầu, đồng thời cho phép kết cấu dịch chuyển và quay dưới tác động của nhiệt độ, tải trọng khai thác, gió hay các yếu tố môi trường.
“Nếu gối cầu không làm việc đúng chức năng hoặc chất lượng không đảm bảo, ứng suất sẽ phân bố không đều, có thể gây nứt, biến dạng kết cấu, làm giảm tuổi thọ công trình và phát sinh chi phí bảo trì rất lớn”, ông Tuân cho biết. Chính vì vậy, để được sử dụng trên các dự án cao tốc và cầu lớn, sản phẩm phải trải qua hàng loạt quy trình kiểm soát nghiêm ngặt từ nguyên vật liệu, công nghệ chế tạo đến các thử nghiệm về khả năng chịu tải, độ bền, độ cứng, khả năng làm việc dưới tải trọng lặp và các điều kiện môi trường trước khi được nghiệm thu đưa vào công trình.
Trước đây, nhiều chủ đầu tư ưu tiên sản phẩm nhập khẩu vì cho rằng đây là lựa chọn an toàn đối với các công trình quan trọng.Tuy nhiên, trong những năm gần đây, năng lực của các doanh nghiệp Việt Nam đã có sự thay đổi rõ rệt. Chúng tôi đã đầu tư bài bản về công nghệ, thiết bị, quy trình quản lý chất lượng và năng lực thử nghiệm. Quan trọng hơn, các sản phẩm đã được kiểm chứng thông qua nhiều dự án thực tế.
Khi chất lượng được chứng minh bằng kết quả thử nghiệm, bằng hiệu quả khai thác lâu dài và bằng uy tín tích lũy qua từng công trình, thị trường cũng dần có cái nhìn khách quan hơn đối với sản phẩm trong nước. Tôi tin rằng doanh nghiệp Việt hoàn toàn có đủ năng lực để sản xuất các sản phẩm cơ khí kỹ thuật cao đáp ứng yêu cầu của những công trình trọng điểm, nếu có cơ hội cạnh tranh công bằng và được đánh giá trên cùng một hệ tiêu chuẩn.
Theo ông Lê Anh Tuân, hành trình phát triển của BRC không diễn ra trong thời gian ngắn mà là quá trình đầu tư lâu dài về công nghệ, đội ngũ kỹ sư và hệ thống quản lý chất lượng. Doanh nghiệp từng bước tham gia các công trình quy mô nhỏ trước khi đủ năng lực đáp ứng yêu cầu của những dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia. Điều khó khăn nhất, theo ông Tuân, không chỉ là công nghệ mà còn là niềm tin của thị trường. “Công nghệ hoàn toàn có thể đầu tư và tiếp cận. Điều khó hơn là tạo dựng niềm tin của chủ đầu tư, tư vấn thiết kế và các đơn vị thi công đối với sản phẩm trong nước”, ông chia sẻ.
Thay vì cạnh tranh bằng giá, BRC lựa chọn cách chứng minh năng lực bằng chất lượng sản phẩm, kết quả thử nghiệm độc lập và hiệu quả khai thác thực tế qua từng công trình. Đến nay, doanh nghiệp đã cung cấp khoảng 14.000 bộ gối cầu trong năm 2025 và khoảng 7.000 bộ chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026 cho nhiều dự án giao thông trên cả nước, trong đó có các công trình trọng điểm như cao tốc Cần Thơ – Cà Mau, Vành đai 3 TP.HCM và cầu Phước Khánh.
Cầu Phước Khánh – dấu mốc mới của ngành cơ khí giao thông trong nước
Trong hệ thống các công trình thuộc dự án cao tốc Bến Lức – Long Thành, cầu Phước Khánh luôn được xem là hạng mục có yêu cầu kỹ thuật cao nhất. Với kết cấu cầu dây văng vượt sông Lòng Tàu, công trình không chỉ đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về kết cấu, độ ổn định và an toàn khai thác, mà còn bảo đảm điều kiện thông thuyền cho tuyến hàng hải huyết mạch kết nối hệ thống cảng biển khu vực phía Nam. Việc hoàn thành toàn bộ hệ thống dây văng và chuẩn bị hợp long đã đưa công trình bước sang giai đoạn quyết định, đồng thời hoàn thiện mảnh ghép cuối cùng của tuyến cao tốc Bến Lức – Long Thành.
Theo ông Lê Anh Tuân, trong số các dự án đã tham gia, cầu Phước Khánh được xem là công trình có yêu cầu kỹ thuật đặc biệt. Đây là cầu dây văng quy mô lớn trên tuyến cao tốc Bến Lức – Long Thành, có tĩnh không thông thuyền cao, kết cấu phức tạp. Việc sản phẩm của doanh nghiệp Việt được lựa chọn cho công trình này mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi một hợp đồng cung cấp thiết bị. “Đây không chỉ là sự ghi nhận về năng lực kỹ thuật mà còn khẳng định sản phẩm trong nước hoàn toàn có thể đáp ứng các yêu cầu của những công trình có quy mô và mức độ phức tạp cao”, ông nhấn mạnh.
Đối với cầu dây văng, hệ thống gối cầu phải chịu tải trọng rất lớn, chuyển vị và góc xoay phức tạp hơn nhiều so với cầu thông thường. Điều đó đòi hỏi độ chính xác trong thiết kế, chất lượng vật liệu, khả năng chịu tải và độ bền lâu đều phải được kiểm soát ở mức rất cao. Để đáp ứng yêu cầu này, BRC cho biết đã liên tục đầu tư dây chuyền gia công cơ khí chính xác, hệ thống kiểm định, phòng thí nghiệm và quy trình quản lý chất lượng theo các tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời tăng cường nghiên cứu nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các dự án hạ tầng hiện đại. Theo lãnh đạo doanh nghiệp, cùng với việc hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, tăng cường thử nghiệm độc lập và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa sản phẩm trong nước với hàng nhập khẩu, các doanh nghiệp cơ khí Việt Nam hoàn toàn có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng cho những dự án trọng điểm trong thời gian tới, bao gồm cả các dự án đường sắt tốc độ cao.
Ông Phạm Hồng Quang – Tổng giám đốc Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC), cũng khẳng định đây không chỉ là dấu mốc kỹ thuật của riêng cầu Phước Khánh mà còn là bước chuyển quan trọng đối với ngành cơ khí Việt Nam. Theo ông Phạm Hồng Quang, những thiết bị như gối cầu, khe co giãn hay các cấu kiện cơ khí chuyên dụng tuy không phải là những hạng mục dễ nhìn thấy, nhưng lại có vai trò quyết định đối với chất lượng, tuổi thọ và an toàn khai thác của công trình.
Việc doanh nghiệp trong nước đủ năng lực sản xuất các thiết bị này không chỉ giúp chủ động nguồn cung, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu mà còn tạo thuận lợi cho công tác bảo trì, bảo dưỡng trong suốt vòng đời công trình. Tuy nhiên, lãnh đạo VEC cũng nhấn mạnh, việc sử dụng sản phẩm trong nước phải được đặt trên nền tảng đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật, kiểm định chất lượng, năng lực sản xuất và trách nhiệm bảo hành. Khi đáp ứng được những yêu cầu đó, doanh nghiệp Việt hoàn toàn có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng vật tư, thiết bị cho các dự án hạ tầng quy mô lớn.
